Надежда на то, что Россия освободит Западную Армению большая наивность. После освобождения Кавказа от персов, с помощью армянских меликов, русские уничтожили всех этих меликов, чтобы не дай Бог среди армян не появился новый Давид Бек.
В когтях у России удушаются миллионы армян, и как в таких условиях они должны освободить западное армянство.
Русские всегда своим приходом и решением своих проблем с помощью армян неизменн оставлял нам один и тот же подарок, ненависть мусульман по отношению к армянам.
И если сегодня турки и курды раздирают армянское тело, то Россия искажает армянский разум и душу. Неужели после стольких исторических испытаний и невзгод можно еще рассчитывать на Россию?
Мкртич Португалян 1895 год
Мкртич Португалян, известный армянский национально-освободительный деятель, публицист и поэт, один из основателей первой армянской политической партии, “Арменакан”.
«Ակնկալել, թե Ռուսիան պիտի ազատագրի Տաճկահայաստանը, մեծ միամտություն է: Հայ մելիքների օգնությամբ Կովկասը պարսիկներից գրավելուց հետո, ռուսները փութով վերացրին նույն հայ մելիքությունը, որ հանկարծ հայոց մեջ նոր Դավիթ Բեկ չծնվի…
Ռուսիո ճանկերի մեջ միլիոնավոր հայեր են խեղվում եւ նա ինչպե՞ս պիտի ազատագրի արեւմտահայությանը: Ռուսն ամեն գալով եւ հայոց օգնությամբ իր հարցերը լուծելով, մեզ մի նվեր է թողել, այն է մահմեդականների կատաղությունն հայոց հանդեպ…
Եւ եթե այսօր թյուրքն ու քյուրտը հայոց մարմինն են հոշոտում, ապա Ռուսիան խեղում է հայոց միտքն ու հոգին: Մի՞թե պատմական այնչափ փորձերե ու փորձանքներե հետո, տակավին կարելի է հույս դնել Ռուսիայի վրա»:
ՄԿՐՏԻՉ ՓՈՐԹՈՒԳԱԼՅԱՆ, 1895 թ․
